برای بسیاری از دختران جوان در افغانستان، آموزش امروز نه یک حق مسلم، که مسیری دشوار و پر از سدهای بلند است.
روایتهایی که از میان دانشجویان برنامههای آنلاین میآید ــ از دخترانی که از حاشیه شهرها تا ولایتهای دوردست تنها با یک گوشی و اینترنت ضعیف به کلاس میپیوندند ــ نشان میدهد که آموزش آنلاین اکنون نه یک انتخاب، بلکه آخرین پنجرهی امید برای تداوم رشد علمی آنان شده است.
این دیدگاهها بیانگر یک واقعیت گستردهتر است؛ نقش پلتفرمهای آموزشی آنلاین، بهویژه برای دختران، به یک ضرورت اجتماعی تبدیل شده؛ ضرورتی که «بنیاد جوانان افغانستان» تلاش کرده پاسخی پایدار و ساختارمند برای آن فراهم کند.
در شرایطی که دسترسی دختران به آموزش حضوری در افغانستان به شدت محدود شده است، «بنیاد جوانان افغانستان» با ایجاد یک انستیتوت آنلاین و برنامههای آموزشی دانشگاهی و تخصصی، به یکی از معدود مسیرهای قابلاعتماد آموزش برای آنان بدل شده است.
این بنیاد همهی دورهها را رایگان برگزار میکند و تأکید دارد که مأموریتش «زنده نگهداشتن امید و فراهمسازی فرصتهای واقعی برای رشد علمی دختران» است.
برنامههای این نهاد هزاران دانشآموز و دانشجو از هرات و ولایتهای مختلف را زیر پوشش گرفته و کلاسها بهصورت کاملاً آنلاین برگزار میشود.
استادان نیز بر اساس معیارهای حرفهای، توانایی تدریس آنلاین و تجربه کاری گزینش میشوند؛ رویکردی که سبب شده کیفیت آموزشی، باوجود نبود کلاس حضوری، تا حد قابلقبولی حفظ گردد.
رومینا یوسفی خوافی، معاون انستیتوت آنلاین این بنیاد، میگوید ساختار آموزشی این برنامهها «بهگونهی صددرصد آنلاین و مبتنی بر کیفیت» طراحی شده است.
به گفتهی او، Google Meet پلتفرم اصلی برگزاری کلاسها است و برای هماهنگیها و ارتباطات از تلگرام و وتساپ استفاده میشود.
او، تأکید میکند که هفت دانشکده فعال این انستیتوت، مضامین هر رشته را بهشکل تخصصی ارائه میکنند.
در همین حال، شریفالله کرامت سالار، مؤسس بنیاد «جوانان افغانستان»، هدف از راهاندازی این برنامهها را «پاسخدادن به یک خلأ حیاتی در دسترسی دختران به آموزش» میداند.
او، میگوید: «آموزش حق مسلم هر فرد است. این برنامه برای این ایجاد شد که مطمئن شویم دختران—even در شرایط دشوار سیاسی و اجتماعی—بتوانند به دانش و مهارتهایی دست پیدا کنند که آیندهشان را بسازد.»
تحلیل روایتهای دانشجویان نشان میدهد که این برنامهها تنها نقش آموزشی ندارند، بلکه به بخشی از فرایند بازسازی روحی، شخصی و هویتی دختران تبدیل شدهاند.
دانشجویان در صحبتهای خود کمتر از «چالشها» و بیشتر از «فرصتها» سخن میگویند؛ نشانهای که میتواند بیانگر شکلگیری یک نگاه تازه نسبت به آموزش آنلاین باشد.
حلیمه احدی، دانشجوی صحت روان، میگوید نخستین بار از طریق شبکههای اجتماعی با این بنیاد آشنا شده و سپس تصمیم گرفته شامل شود. او باور دارد که برنامههای باکیفیت و فضای حمایوی این بنیاد «امکان رشد واقعی» را فراهم کرده است.
احدی، میافزاید: «آموزش آنلاین دسترسی را آسان میسازد؛ اما در برخی بخشها مانند کار عملی، نمیتواند کاملاً جایگزین آموزش حضوری شود.»
ساره شاهی، دانشجوی رشته گرافیک، آموزش آنلاین را پلی میداند که او را «به آینده نزدیکتر میسازد».
به گفتهی او، در شرایط امروز «آنلاین بودن، تنها راه است و همین راه، امید را زنده نگه میدارد».
شقایق بهادری، یکی از دانشجویان دیگر این بنیاد، باور دارد که آموزش آنلاین توانسته «روند رشد شخصی و فکری» او را سرعت ببخشد.
او، میگوید این فرصتها نه فقط مسیر تحصیلی، بل آینده شغلیاش را نیز جهتدهی کرده است.
در سوی دیگر، سمیه مجیدی، دانشجوی تکنالوژی معلوماتی، نیز این برنامه را «نقطهی روشن» در مسیر تحصیلیاش توصیف میکند؛ نقطهای که نه فقط انگیزهاش را بالا برده، بلکه حمایت خانواده را نیز با خود همراه کرده است.
حضور گسترده دختران از ولایتهای مختلف نشان میدهد که نیاز به آموزش آنلاین، به یک واقعیت اجتماعی تبدیل شده است؛ واقعیتی که از محرومیتها آغاز شده، اما اکنون به یک فرهنگ جدید آموزشی بدل میشود.
آمار بنیاد نشان میدهد که تاکنون هزاران دختر در سطوح مختلف مکتب، دورههای تخصصی و برنامههای دانشگاهی از این ساختار بهرهمند شدهاند؛ رقمی که بازتابدهنده تقاضای گسترده برای چنین برنامههایی است.
گزارشگر: کبرا سالاری